విషయ విజ్ఞాన సముద్రం

[:te]తెలుగు సాహిత్యంలో శతకాల గురించి ప్రత్యేకించి చెప్పుకోవాల్సిన అవసరం లేదు. ఏళ్ల తరబడి లోకాన్ని తరచి చూసిన అనుభవాన్ని నాలుగంటే నాలుగు వాక్యాలలో పాఠకులకు అందించేదే శతక పద్యం. ఈ శతకాల గురించి ప్రస్తావన రాగానే ముందు వేమన శతకమే గుర్తుకువస్తుంది. కానీ వేమనకు ఓ మూడు వందల సంవత్సరాలకు పూర్వమే ప్రజలను ఉర్రూతలూగించిన శతకం సుమతీ శతకం! నిజానికి సుమతీ శతకం ఎవరు రాశారన్న విషయం మీద ఏకాభిప్రాయం లేదు. వేమన, గువ్వల చెన్నా లాంటి శతకాలలోలాగా ఎక్కడా కూడా శతకకారుని ప్రస్తావనే కనిపించదు. కానీ చాలామంది అభిప్రాయం మేరకు ‘భద్ర భూపాలుడు’ అనే వ్యక్తి ఈ పద్యాలను రాసి ఉంటాడు. ఈయననే బద్దెన అని కూడా పిలుస్తారు. మహాభారతాన్ని అనువదించిన తిక్కన మహాకవికి ఈయన శిష్యుడని ఓ నమ్మకం. బద్దెన 13 శతాబ్దంలో జీవించాడు. ఒకవేళ ఈయనే కనుక సుమతీ శతకాన్ని రాసి ఉంటే... తెలుగులో శతక సాహిత్యానికి నాంది పలికిన కవులలో ఈయన ఒకరై ఉంటారు. నలుగురికీ మంచి మాటలు చెప్పాలనే ఉద్దేశంతో బద్దెన ఈ శతకాన్ని రాసినట్లు అర్థమవుతుంది. అందుకే ఈ శతకంలోని ప్రతి పద్యంలోనూ ‘సుమతీ’ (మంచి బుద్ధి కలవాడా) అన్న మకుటం కనిపిస్తుంది. భద్రభూపాలుని కాలం అటు రుద్రమదేవి కాలంతో...

[:te]శతకం అనే ప్రక్రియ కేవలం తెలుగువారికి మాత్రమే ప్రత్యేకం కాదు. కానీ మిగతా సాహితీప్రక్రియలతో పోల్చుకుంటే.... తెలుగువారికి శతక సాహిత్యం అంటే మక్కువ ఎక్కువేమో అనిపిస్తుంది. కొన్ని వందల సంవత్సరాలుగా వెలువడుతూ వస్తున్న వేలకొద్దీ శతకాలే ఇందుకు సాక్ష్యం. అంతేనా! మూఢాచారాలను ఎదిరించడంలోనూ, మనసుని వైరాగ్యంలో ముంచేయడంలోనూ మన శతకాలు గొప్ప ప్రభావాన్ని చూపాయి. అందుకు వేమన శతకమే గొప్ప ఉదాహరణ. ఇప్పటికీ వేమన సాహిత్యాన్ని విప్లవ సాహిత్యానికి దీటుగా భావిస్తుంటారు. ఇంతకీ తెలుగునాట ఈ శతకాలకి నాంది పలికింది ఎవరో! తెలుగులో మొదటి శతకం ఏమిటన్న విషయం మీద కొన్ని వాదోపవాదాలు లేకపోలేదు. అయితే సాంకేతికంగా శతకానికి ఉండాల్సిన అన్ని లక్షణాలతో వెలువడిన మొదటి శతకం ‘వృషాధిప శతకం’ అంటారు. దీని రచయిత పరమ శివభక్తుడైన పాల్కురికి సోమనాథుడు. ఈయన 12వ శతాబ్దంలో వరంగల్లుకి సమీపంలోని పాల్కురికి అనే గ్రామంలో జన్మించారన్నది కొందరి వాదన. పాల్కురికి జీవించే సమయంలో వీరశైవం ఉధృతి మీద ఉంది. సహజంగానే అది సోమనాథుని మీద ప్రభావం చూపింది. దాంతో పాల్కురికి, వీరశైవునిగా మారి సాహిత్యం ద్వారా తన మతాన్ని ప్రచారం చేయడంలో మునిగిపోయాడు. తెలుగుతో ...

[:te]అక్కరకు రాని చుట్టము, అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు... లాంటి మాటలు నిత్యం మన జీవితంలో వింటూ ఉంటాం. ఇవన్నీ కూడా ఒక శతకంలోని చరణాలంటే ఆశ్చర్యం కలగక మానదు. ప్రతి పద్యంలోనూ ఒక సామెతనో, జాతీయతనో సృష్టించిన ఆ శతకమే సుమతీ శతకం. తెలుగునాట తొలి శతకాలలో ఒకటిగా సుమతీ శతకాన్ని భావిస్తారు. సుమతి అంటే మంచి బుద్ధి అని అర్థం. ఆ పద్యం చదివేవాడు అలాంటి సద్బుద్ధి కలగాలనే ఉద్దేశంతో ‘సుమతీ’ అనే మకుటంతో అందులోని ప్రతి పద్యమూ ముగుస్తుంది. ఇంతాచేసి ఈ శతకాన్ని రాసింది ఎవరన్న విషయం మీద మాత్రం స్పష్టత లేదు. కాకపోతే రాణీ రుద్రమదేవి కాలంలో కాకతీయులకు సామంతునిగా ఉన్న బద్దెన భూపాలుడే ఈ శతకాన్ని రచించాడని చాలామంది అభిప్రాయం. సుమతీ శతకాన్ని ఒకవేళ బద్దెన కవే రాసి ఉంటే... ఈ రచన జరిగి 700 సంవత్సరాలకు పైనే గడిచిపోయి ఉంటుంది. కానీ ఇప్పటికీ అందులోని పద్యాలన్నీ మనకు కంఠస్థం ఉన్నాయంటే, ఆ రచన సులభశైలిలో సాగడమే కారణం. చిన్న చిన్న పదాలు, లయబద్ధంగా సాగిపోయే పాదాలు, వ్యవహారానికి దగ్గరగా ఉండే భాష, నీతి.... అన్నీ కలిసి సుమతీశతకాన్ని చిరస్థాయిగా నిలబెట్టాయి. అటు పండితులని తృప్తి పరిచేలా, ఇటు పామరులకి ఉపయోగపడేలా సాగాయి. సుమతీ శతకంలో తాన...

[:te]అల్పుడెపుడుఁబల్కు నాడంబురముగాను సజ్జనుండు బల్కు చల్లగాను కంచు మ్రోగునట్లు కనకంబు మ్రోగునా? విశ్వదాభిరామ! వినుర వేమ! తాత్పర్యం: తక్కువ బుద్ధి గలవాడు ఎప్పుడూ గొప్పలు చెప్పుచుండును. మంచి బుద్ధి గలవాడు తగినంత మాత్రమునే మాటలాడును. కంచు మ్రోగినంత పెద్దగా బంగారం మ్రోగదు కదా! అని భావం. ఉప్పు కప్పురంబు నొక్క పోలిక నుండు చూడచూడ రుచుల జాడ వేరు పురుషులందు పుణ్య పురుషులు వేరయా విశ్వదాభిరామ! వినుర వేమ! తాత్పర్యం: ఉప్పు, కర్పూరం చూడటానికి ఒకే విధంగా కనిపించును. కానీ పరిశీలించి చూసినచో వాటి రుచులు, గుణములు వేరు వేరుగా ఉండును. ఆ విధంగానే మానవులందరూ ఒకే విధంగా అవయవ లక్షణములు, ఆకారములు కలియున్ననూ మామూలు మనుషుల కంటే గొప్పవారి లక్షణములను పరిశీలించి తెలుసుకొనగలిగినచో అవి విలక్షణముగా ఉండునని భావం. గంగిగోవు పాలు గరిటెడైనా చాలు కడివెడైన నేమి ఖరము పాలు భక్తిగలుగు కూడు పట్టెడైనను చాలు విశ్వదాభిరామ! వినుర వేమ! తాత్పర్యం: ఓ వేమా! మంచి ఆవు పాలు కొంచమైనా ఉపయోగంగా ఉండును. కానివి కడవ నిండా ఉన్న గాడిద పాలు పని ఏమి? భక్తితో పెట్టిన భోజనం కొద్దిగా అయినా చాలును కదా! అని భావం. అనువుగానిచోట నధికులమనరాదు కొంచెముండుటెల్ల...

[:te]శ్రీ రుక్మిణీశ! కేశవ! నారద సంగీతలోల నగధర శౌరీ ద్వారక నిలయ జనార్ధన కారుణ్యముతోడ మమ్ము గావుము కృష్ణా! భావము: రుక్మిణీదేవి భర్తవైన ఓ పరమేశ్వరా! నారద సంగీతమందు ప్రీతి కలిగినవాడా! గోవర్ధన పర్వతమును నీ చిటికెన వ్రేలితో ఎత్తి గోపాలురను రక్షించినవాడా! ప్రజలను కాపాడే ద్వారకావాసీ! ఓ శ్రీ కృష్ణా! మమ్ము దయతో కాపాడుము. నీవే తల్లివి దండ్రివి నీవే నా తోడు నీడ నీవే సఖుఁడౌ నీవే గురుఁడవు దైవము నీవే నా పతియు గతియు నిజముగ కృష్ణా! భావము: ఓ శ్రీకృష్ణా! నీవే నాకు తల్లివి, తండ్రివి మరియు సహాయకుడివి. నీవే నాకు మిత్రుడవు. నా గురువు కూడా నీవే. నా దైవము, ప్రభువు. నాకు జ్ఞానమును ఉపదేశించువాడవు. ఇలా సమస్తము నీవే అయివున్నావు. నారాయణ పరమేశ్వర ధారాధర నీలదేహ దానవవైరీ క్షీరాబ్ధిశయన యదుకుల వీరా ననుగావు కరుణ వెలయఁగ కృష్ణా! భావము: ఓ శ్రీమన్నారాయణా! పరమేశ్వరా! ఓ నీలమేఘశ్యామా! రాక్షసులను తుదముట్టించే రాక్షసవైరీ! పాలసముద్రముపై శనియించువాడా! యదువంశకులాగ్రణీ! నన్ను దయతో రక్షించుము. హరియను రెండక్షరములు హరియించును పాతకముల నంబుజనాభా! హరి నీ నామమహత్మ్యము హరి హరి పొగడంగవశమె హరి శ్రీకృష్ణా! భావము: పద్మము నాభియందు గల ఓ విష్ణుమూర్...