విషయ విజ్ఞాన సముద్రం

[:te]నేటి నుంచి తిరుమల బ్రహ్మోత్సవాలు అంగరంగవైభవంగా మొదలవుతున్నాయి. మొదటి రోజున స్వామివారి వాహనమైన గురుడుని రూపం ఉన్న `గరుడ ధ్వజపటాన్ని` ధ్వజస్తంభం మీద ఎగురవేస్తారు. అదే ధ్వజారోహణం. అలా ధ్వజస్తంభం మీదకి వినయంగా చేరిన గరుడుడు ముల్లోకాలలో ఉన్న దేవతలను, బ్రహ్మోత్సవాలకు ఆహ్వానిస్తాడన్నమాట. మొదటి రోజున ధ్వజారోహణం అనంతరం స్వామివారిని నాలుగు మాడ వీధుల్లోనూ కన్నులపండుగగా ఊరేగిస్తారు. లోకాలను భరించే విష్ణుమూర్తి, తన భారాన్ని నిలిపేది ఆ ఆదిశేషుని మీదే కదా! అందుకే శేషవాహనానికి బ్రహ్మోత్సవాలలో అగ్రతాంబూలం! తిరుమల బ్రహ్మోత్సవాల సందర్భరంగా ఆ దేవదేవుని వైభవాన్ని చవిచూసేందుకు, ఇక నుంచి తొమ్మిది రోజుల పాటు కొన్ని సందర్భాలను స్మరించుకుందాం. థామస్‌ మన్రో: ఆంగ్లేయులు కాలంలో మన దేశాన్ని ఎందరో అధికారులు పాలించారు. వారిలో చాలామంది తమ నిరంకుశత్వానికీ, అరాచకత్వానికీ పేరుపొందితే, కొద్దిమంది మాత్రం అధికారం కల్పించిన మదాన్ని కాదని తమదైన వ్యక్తిత్వాన్ని నిలుపుకొన్నారు. అలాంటివారిలో మన్రో ఒకరు. సర్‌ థామస్‌ మన్రో 1761లో స్కాట్లండులో పుట్టాడు. 1780కి మద్రాసు చేరుకుని బ్రిటిష్‌ సైన్యంలో చేరాడు. సైన్యంలో భాగంగా మన్రో ఎ...

[:te]బ్రహ్మోత్సవాల సంరంభంలో రెండవ రోజున స్వామివారు `చిన్నశేష వాహనం` మీద ఊరేగుతారు. పెద్ద శేష వాహనం ఆదిశేషునికి గుర్తయితే, చిన్న శేషవాహనం సర్పరాజైన వాసుకికి ప్రతీక! క్షీరసాగరమథనంలో సంద్రాన్ని దేవతలు, రాక్షసులు కలిసి మథించేందుకు తోడ్పడినవాడు వాసుకి. జీవితమనే సాగరాన్ని కూడా ఎన్నో మంచిచెడులు(దేవతలు, రాక్షసులు) చుట్టుముట్టి ఉంటాయి. వాటిని కలుపుకుంటూ జీవితాన్ని మథిస్తూ పోతే మొదట బయటపడేది గరళమే! కానీ సంసారానికి వెరువకుండా ముందుకు వెళ్తూ ఉంటే చివరికి అమృతం (ప్రశాంతత) లభిస్తుంది. ఈ జీవితసారాన్ని మనకి చెప్పకనే చెబుతున్నాడు వాసుకి. అలాంటి జీవనమథనాన్ని తాను నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూనే ఉంటానని చిరునవ్వుతో చిన్నశేషునిపై ఊరేగుతూ ఉంటాడు వేంకటేశుడు. వేంకటేశుని కృపతో అలాంటి ఓ పరిపూర్ణమైన జీవితాన్ని గడిపినవాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలవారు. తిరుమలతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం గురించి. 13శతాబ్దం ముందువరకూ కూడా తిరుపతిని దర్శించుకునే రాజులలో దిగువ భారతదేశంవారే ఎక్కువగా ఉండేవారు. అయితే 1336లో విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన దగ్గరనుంచి భారతదేశంలోని అన్నివైపులకీ తిరుమల ప్రాభవం పాకిపోయింది. విజయనగర స్థాపకులు అయిన హరిహర, బుక్కరా...

నాలుగొ రోజుకి చేరుకునే శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా స్వామివారు `కల్పవృక్ష వాహనం` మీద ఊరేగుతారు. తన నీడకి చేరినవారి కోరికలను తీరుస్తుంది కల్పవృక్షం. శ్రీవారు కూడా అంతే కదా! ఆయన అనుగ్రహాలను సూచించేందుకు తగిన వాహనం `కల్పవృక్షవాహనమే`. ఇక నాలుగో రోజు సాయంత్రం స్వామివారికి తలకెత్తుకునే భాగ్యం `సర్వభూపాల వాహనాని`ది. భూపాలుడంటే రాజు. మరి ఆ రాజులను సైతం పాలించేవాడు సర్వభూపాలుడే కదా! అష్టైశ్వర్యాలూ, అష్ట దిక్పాలకులూ ఆయన కనుసన్నలలో చరించవలసిందే! నాలుగు మాడవీధులే నలుదిక్కులకూ సూచనగా ఒకమారు వాటిని సర్వభూపాలవాహనంలో చుట్టి, లోకాల మీదకు తన దృక్కులను ప్రసరిస్తాడు ఆ శ్రీనివాసుడు. బ్రహ్మోత్సవాల సందడి పతాకస్థాయికి చేరుకునే అయిదవ రోజున, స్వామివారు మోహినీ అవతారంలో ఊరేగుతారు. సాక్షాత్తూ ఆ విష్ణుమూర్తే భువనైక సుందరమైన స్త్రీ రూపాన్ని ధరించిన అవతారం మోహిని! క్షీరసాగరమథనంలో దక్కిన అమృతం దుష్టశక్తుల పాల్పడకుండా అడ్డుకున్నదే మోహినిదేవి. మన జీవితాలను కూడా అమృతమయం చేసే శ్రీనివాసునికి, ఆ మోహినీ అవతారం చక్కగా సరిపోలుతుంది. ఇదే రోజు సాయంత్రం స్వామివారు గరుడవాహనం మీద ఊరేగుతారు. విష్ణుమూర్తికి ప్రతినిధి అయిన గరుడుడు ...

బ్రహ్మోత్సవాలలో ఆరవ రోజు ఉదయం శ్రీవారు, హనుమంత వాహనం మీద ఆశీనులవుతారు. త్రేతాయుగం నాటి నుంచి ఆ రాముని నిత్యం స్మరిస్తూ, తన గుండెల్లోనే గుడి కట్టుకున్నవాడు హనుమంతుడు. శ్రీనివాసుడు సాక్షాత్తూ ఆ రాముని అవతారమే అని గుర్తించి ఆయనకు సేవ చేసే అవకాశమే `హనుమంత వాహనం`. ఇక ఆరవ రోజున సాయంత్రం పుష్పకవిమానంలో ఊరేగిస్తారు. మూడేళ్లకి ఓసారి వచ్చే అధికనవరాత్రి బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా ఈ సేవను ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తారు. అయిదురోజులుగా ఉత్సవాలలో అలసి సొలసిన శ్రీనివాసుని పుష్పకవిమానంలో ఊరేగింపు చేసి సేదతీరుస్తారు. ఇక ఈ రోజు సాయంత్రం గజవాహనం మీద స్వామివారు దర్శనమిస్తారు. ఎవరినైనా ఘనంగా గౌరవించాలనుకుంటే వారిని గజారోహణం చేయించి ఊరేగించడం మనకు పరిపాటి. మరి అంతటి గౌరవాన్ని అందుకునేందుకు తొలిఅర్హత కలిగినవాడు శ్రీనివాసుడే కదా! పైగా ఏనుగుని చూడగానే ఎవరికైనా గజేంద్రమోక్షం గుర్తుకురాక మానదు. భాగవతంలోని గజేంద్రమోక్ష ఘట్టంలో తన భక్తుడైన గజేంద్రుని రక్షించేందుకు విష్ణుమూర్తి పరుగుపరుగున భూలోకానికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ మొసలి బారిన పడ్డ గజేంద్రుని రక్షించడమే కాకుండా, తనకి ముక్తిని సైతం ప్రసాదిస్తాడు. తన భక్తులను, లెక్కకు మించ...

బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా ఏడవ రోజు ఉదయాన శ్రీనివాసుడు సూర్యప్రభవాహనం మీద ఊరేగుతాడు. సప్తాశ్వాలతో కదిలే ఈ వాహనం మీద నిలిచే శ్రీవారు, సూర్యునికి ప్రతీకగా ఎర్రటి పూమాలలను ధరిస్తారు. ఇక సాయంవేళల చంద్రప్రభవాహనం మీద స్వామివారు భక్తుల చెంతకు వస్తారు. పున్నమినాటి చంద్రుని పోలిన చంద్రప్రభవాహనం మీద స్వామివారు శాంతికీ, స్వచ్ఛతకూ, చల్లదనానికీ ప్రతీక అయిన తెల్లని వస్త్రాలలో కన్నులపండుగ చేస్తారు. సూర్యుడు జీవానికి ప్రతీక అయితే చంద్రుడు మనస్సుని సూచిస్తాడు. పగటి వేళల సూర్యుడు రాజు అయితే చంద్రుడు తన చల్లని వెన్నెల వెలుగులతో రాత్రులను పాలిస్తాడు. ఆ సూర్యచంద్రులిద్దరినీ పాలించేది తానేననీ, భక్తుల శారీరక రుగ్మతలను, మానసిక కష్టాలనూ తీర్చి, వారి జీవితాలను నడిపించే వెలుగు తానేనని స్వామివారు ఘంటాపథంగా చెబుతున్నారు. అందరికీ వరాలను ఒసగే స్వామివారికి నిలువనీడను కల్పించిన మూర్తి ఒకరున్నారు. తిరుమల ఆలయంలో వేంకటేశ్వరునికి ఎంత ప్రాథాన్యత ఉందో ఆ మూర్తికి కూడా అంతే ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఆయనే వరాహస్వామివారు. ఆయన గురించి కొంత… వరాహమూర్తి: విష్ణుమూర్తి మూడవ అవతారమే వరాహావతారము. హిరణ్యాక్షుడనే రాక్షసుని బారి నుంచి భూదేవిని రక్షిం...

ఎనిమిదో రోజుతో మలిదశకు చేరుకున్న బ్రహ్మోత్సవాల సంబరంలో ఉదయం వేళల స్వామివారు రథం మీద ఊరేగుతారు. గతినీ, ప్రగతినీ సూచిస్తూ… అనుగ్రహిస్తూ రథం మీద నిలిచిన స్వామివారిని చూసేందుకు భక్తుల ఆతురుత అంతా ఇంతా కాదు. ఇక సాయం వేళల్లో `అశ్వవాహనం` మీద స్వామివారు ఊరేగుతారు. అశ్వం చలనానికీ, వేగానికీ ప్రతీక. కలియుగ జీవనంలో ఈ రెండూ అవసరమే కదా! బ్రహ్మోత్సవాలలో స్వామివారు చివరగా అధిరోహించే వాహనం ఇదే కావడంతో… తాను అశ్వారూఢుడై కల్కి అవతారంలో మళ్లీ రాబోతున్నానన్న సూచనను స్వామివారు చేసినట్లవుతుంది. స్వామివారి వైభవాన్ని గురించి చెప్పుకున్నప్పుడు ఆయన పరమభక్తులను కూడా తల్చుకోవడం సమంజసం. అలా తన భక్తిపారవవ్యంతో, కవితావైభవంతో స్వామివారిని కొల్చుకున్న తెలుగు కవయిత్రి తరిగొండ వెంకమాంబ గురించి ఓసారి తల్చుకుందాము. తరిగొండ వెంకమాంబ: చిత్తూరు జిల్లా తరిగొండ అన్న గ్రామంలో కృష్ణయ్య, మంగమాంబ అనే దంపతులకు 1730లో జన్మించారు వెంకమాంబ. తరిగొండ అన్న పేరు వెనుకే ఓ చిత్రమైన కథ ఉంది. లక్ష్మీనరసింహస్వామివారి భక్తులు ఒకామె వెన్నని చిలుకుతుండగా, ఆ కుండలో స్వామివారి విగ్రహం కనిపించిందట. ఆ `తరి కుండ` (వెన్నకుండ) అనే పేరు మీదుగా తరిగొండ ఊరి...

బ్రహ్మాండనాయకుని బ్రహ్మోత్సవాలు చివరి రోజున స్వామివారి ఉత్సవమూర్తి అయిన మలయప్పస్వామి, వరాహస్వామి ఆలయం చెంతకు చేరుకుంటారు. అప్పుడే `చక్రత్తాళ్వార్‌`ను కూడా అక్కడికి తీసుకువస్తారు. వారిద్దరికీ అభిషేకం జరిగిన తరువాత, చక్రత్తాళ్వార్‌కు పక్కనే ఉన్న పుష్కరిణిలో స్నానం చేయిస్తారు. దానినే `చక్రస్నానం` అంటారు. అదే సమయంలో పుష్కరిణిలో స్నానం చేసే భాగ్యం కోసం భక్తులు ఎదురుచూస్తారు. ఆ సాయంత్రం ధ్వజస్తంభం మీద ఉన్న గరుడ పటాన్ని కిందకి దించడంతో బ్రహ్మోత్సవాలు పరిపూర్ణం అయినట్లు భావించవచ్చు. అంతా బాగానే ఉంది కానీ ఈ `చక్రత్తాళ్వార్‌` ఎవరు అన్న సందేహం అందరికీ కలుగక మానదు. ఆ శ్రీనివాసుని ఆయుధమైన సుదర్శనచక్రమే తమిళుల నోట చక్రత్తాళ్వార్‌గా మారింది. సుదర్శనచక్ర ఆవిర్భావానికి సంబంధించి రెండు గాథలు ప్రముఖంగా వినిపిస్తాయి. తొలిగాథ ప్రకారం రాక్షస సంహారం కోసం తనకి ఏదైనా అసాధారణమైన ఆయుధాన్ని అందించవలసిందిగా విష్ణుమూర్తి, శివుని గురించి ఘోర తపస్సు చేశాడు. అప్పుడు శివుడు అందించిన ఆయుధమే సుదర్శన చక్రం! మరో గాథ ప్రకారం దేవతల శిల్పి అయిన విశ్వకర్మ, సూర్యుని రజనుతో సుదర్శన చక్రాన్ని రూపొందించాడు. అదే అనాదిగా విష్ణుమూర్త...