విషయ విజ్ఞాన సముద్రం

బర్బరీకుడు భీముడికి మనవడు. ఘటోత్కచుడికి కుమారుడు. అతని తల్లి మౌర్వి.బర్బరీకుడు చిన్నప్పటి నుంచే యుద్ధ విద్యలో అపార ప్రతిభను కనబరిచేవాడు. అస్త్రశస్త్రాల మీద అతనికి ఉన్న పట్టుని చూసిన దేవతలు ముచ్చటపడి, అతనికి మూడు బాణాలను అందించారు. ఆ మూడు బాణాలతో అతనికి ముల్లోకాలలోనూ తిరుగులేదంటూ వరాన్ని అందించారు. బర్బరీకుడులాంటి యోధుడు యుద్ధరంగాన నిలిస్తే ఫలితాలు తారుమారైపోతాయని గ్రహిస్తాడు శ్రీకృష్ణుడు. అందుకే బర్బరీకుని వారించేందుకు, ఒక బ్రాహ్మణుని రూపంలో అతనికి ఎదురుపడతాడు. ‘మూడంటే మూడు బాణాలను తీసుకుని ఏ యుద్ధానికి బయల్దేరుతున్నావు’ అంటూ బర్బరీకుని ఎగతాళిగా అడుగుతాడు కృష్ణుడు. ‘యుద్ధాన్ని నిమిషంలో ముగించడానికి ఈ మూడు బాణాలే చాలు. నా మొదటి బాణం వేటిని శిక్షించాలో గుర్తిస్తుంది. నా రెండో బాణం వేటిని రక్షించాలో గుర్తిస్తుంది. నా మూడో బాణం శిక్షను అమలుపరుస్తుంది!’ అని బదులిస్తాడు బర్బరీకుడు. ‘నీ మాటలు నమ్మబుద్ధిగా లేవు. నువ్వు చెప్పేదే నిజమైతే ఈ చెట్టు మీద ఉన్న రావి ఆకుల మీద నీ తొలి బాణాన్ని ప్రయోగించు’ అంటూ బర్బరీకుని రెచ్చగొడతాడు శ్రీ కృష్ణుడు. కృష్ణుని మాటలకు చిరునవ్వుతో ఆ రావి చెట్టు మీద ఉన్న ఆకుల...

[:te] త్రిలోక సంచారి అయిన నారదులవారు అలవాటు ప్రకారం ముల్లోకాలూ తిరుగుతూ ఒకసారి నరకం మీదుగా వెళుతున్నాడు. మామూలుకంటే భిన్నంగా ఎంతో ప్రశాంతంగా కనిపిస్తున్న ఆలోకాన్ని చూసి ఆశ్చర్యం కలిగిందాయనకు. "ఎప్పుడూ పాపుల హాహాకారాలతో, యమకింకరుల వికటాట్టహాసాలతో దద్దరిల్లుతుండే నరకమేనా ఇది" అని ఆశ్చర్యపోతూ దిగి నరకంలోకి ప్రవేశించాడు విషయం తెలుసుకుందామని. చూస్తే ఏముందీ, దిగాలుగా ఓ మూల నిలబడున్నాడు చిత్ర గుప్తుడు. ఆయనకు కొద్ది దూరంలో ముఖాలు వేళ్ళాడేసుకుని యమకింకరులు! శిక్షలు విధించటానికి తీసుకుని రాబడ్డ పాపులంతా తమలో తాము పిచ్చాపాటీ కబుర్లు చెప్పుకుంటున్నారు. నారదుడి ఆశ్చర్యం రెట్టింపైంది. "చిత్రగుప్తా, ఏమిటి సంగతి, ఏదో పెద్ద సమస్యలో ఇరుక్కున్నట్లు కనిపిస్తున్నావు?" అడిగాడు నారదుడు. "ఏం చెప్పమంటారు స్వామీ నా కష్టాలు? చాలా చిక్కు సమస్యలో ఇరుక్కున్నాను. మీరే నన్ను కాపాడాలి. అసలే యమధర్మరాజులవారు వచ్చే సమయం అయ్యింది" అన్నాడు చిత్రగుప్తుడు, బావురుమనే గొంతుతో. నారదుడేదో బదులివ్వబోయే లోపు యమధర్మరాజు వస్తున్న సూచనగా గంట మోగనారంభించింది. చిత్రగుప్తుడూ మిగిలిన కింకరులూ ఎంతో ఆదుర్దాగా ...

[:te]కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసింది. యుద్ధంలో పాండవులదే పైచేయిగా నిలిచింది. కానీ శత్రుసమూహంలోని ఎందరినో తన స్వహస్తాలతో చంపానన్న బాధ మాత్రం ధర్మరాజులో ఉండిపోయింది. ఎవరు ఎంతగా చెప్పినా కూడా ఆయన మనసులోని ఆ దుగ్ధ తీరలేదు. దాంతో స్వయంగా వేదవ్యాసుడే ధర్మరాజుని ఓదార్చే ప్రయత్నం చేశాడు. ‘దర్మరాజా ఎవరి ధర్మాన్ని వారు పాటించినప్పుడే ఈ లోకం సుభిక్షంగా ఉంటుంది. అందుకు ఉదాహరణగా సుద్యుమ్నుడు అనే ఒక రాజు పాలనలో జరిగిన కథ చెబుతాను విను,’ అంటూ ఇలా చెప్పసాగాడు... పూర్వం శంఖుడు, లిఖితుడు అనే ఇద్దరు సోదరులు ఉండేవారు. వాళ్లు ఇద్దరూ కూడా గొప్ప తపస్సంపన్నులే! త్రికరణ శుద్ధిగా ధర్మానికి కట్టుబడినవారే! వారిద్దరూ కూడా బహుదానదీ తీరంలో ఆశ్రమాలను నిర్మించుకుని జీవిస్తున్నారు. ఒకరోజు లిఖితుడు తన అన్నగారి ఆశ్రమంలోకి అడుగుపెట్టాడు. ఆ సమయంలో శంఖుడు ఆశ్రమంలో లేడు. అన్నగారి కోసం వేచిచూస్తూ లిఖితుడు అక్కడక్కడే పచార్లు చేయసాగాడు. ఇంతలో అతని దృష్టి ఆశ్రమంలో విరగకాసిన పండ్లచెట్టు మీదకు పోయింది. నిగనిగలాడిపోతున్న ఆ పళ్లని చూడగానే అతనికి నోరూరింది. వెంటనే కాసిన పళ్లని కోసుకున తినసాగాడు. ఇంతలో శంఖుడు ఆశ్రమంలోకి రానేవచ్చాడు. తమ్మ...

[:te] భగవంతుని నమ్మేవారు చాలామంది స్వర్గనరకాలను కూడా నమ్ముతారు. కానీ స్వర్గంలో సర్వసుఖాలను అనుభవించాలనుకోవడం కూడా ఒక కోరికే కదా! కోరిక అనేది ఉన్నప్పుడు దానికీ మంచిచెడులు ఉంటాయి కదా! అందుకని స్వర్గాన్ని సైతం కాదనుకున్న ముద్గలుడనే రుషి కథ వినితీరాల్సిందే! పూర్వం ముద్గలుడే బ్రాహ్మణుడు ఉండేవారు. పొలంలో మిగిలిన వడ్ల గింజలను ఏరుకుంటూ, ఎవరన్నా దాతలు ధాన్యాన్ని దానం చేస్తే స్వీకరిస్తూ అతను కాలం గడిపేవాడు. ముద్గలుడు పేదవాడే కావచ్చు. కానీ సత్యాన్నే నమ్ముకున్న నీతపరుడు. లేనివాడే కావచ్చు, కానీ తనకి ఉన్నదాన్ని అతిథులతో పంచుకునే ఉదారహృదయుడు. పైగా ముద్గలుడు పక్షపవాసం అనే వ్రతాన్ని చేసేవాడు. అంటే పాడ్యమి నుంచి చతుర్దశి వరకూ ఉపవాసం ఉండి అమావాస్య లేదా పౌర్ణమి రోజులలో మాత్రమే ఆహారాన్ని భుజించేవాడు. ముద్గలుని సత్యనిష్ట నానాటికీ ముల్లోకాలలోనూ వ్యాపించసాగింది. సాక్షాత్తు దుర్వాసమహర్షే, ముద్గలుని సంకల్పం ఎంత దృఢమైనదో తెలుసుకోవాలనుకున్నాడు. అందుకని ఒక యాచకుని వేషంలో ముద్గలుని ఇంటికి చేరుకున్నాడు. ఆ రోజు ముద్గలుడు ఉపవాస దీక్షని విరమించి భోజనం చేసే సమయం. ముద్గలుడు ఆహారాన్ని ఇలా చేతిలోకి తీసుకున్నాడో లేదో... ఇంట...

[:te]నిలువెత్తు అహంకారం, అధికారం కోసం ఎంతకైనా తెగించే తత్వం, ఆస్తి కోసం బంధువులని చంపే క్రూరత్వం... ఇలాంటి లక్షణాలు ఇప్పుడు చాలామందిలోనే కనిపిస్తున్నాయి. కానీ మనుషులు ఇలా కూడా ఉంటారు అనేందుకు వేలసంవత్సరాల క్రితమే రుజువు కనిపిస్తుంది. ఆ పాత్రే దుర్యోధనుడు. దుర్యోధనుడు రంగం మీద ఉంటే, కథంతా అతని చుట్టూనే తిరుగుతూ ఉంటుంది. అందుకనే దుర్యోధనుడి భార్య గురించి చాలా తక్కువ వివరాలే కనిపిస్తాయి. పాంచాల దేశ రాజకుమారి ద్రౌపది స్వయంవరానికి వెళ్లి, అక్కడ అర్జునుడి ముందు ఓడిపోతాడు దుర్యోధనుడు. ఆ ఓటమిని తల్చుకుని కుమిలిపోతుండగా కళింగ రాజు కుమార్తె భానుమతి స్వయంవరం జరగనున్న విషయం తెలుస్తుంది. దాంతో తన ప్రియనేస్తం కర్ణునితో కలిసి ఆ స్వయంవరానికి చేరుకుంటాడు. స్వయంవరంలో పాల్గొనేందుకు శశిపాలుడు, జరాసంధుడు, రుక్మి వంటి మహామహులెందరో వచ్చి ఉంటారు. స్వయంవరం ఆరంభమవుతుంది. తన చెలికత్తెలతో కలిసి సభలోకి ప్రవేశిస్తుంది భానుమతి. ఆమె పక్కనున్న చెలురు ఒకొక్క రాజకుమారుడి గురించీ వర్ణిస్తూ ఉండగా, వారిని పరికిస్తూ ముందుకు సాగుతుంటుంది. దుర్యోధనుడి వంతు వచ్చేసరికి అతణ్ని కూడా చూసీ చూడనట్లుగా ముందుకు సాగిపోతుంది. ఆ చర్యతో ద...

[:te]ఇంద్రుని రథసారధి పేరు మాతలి. ఆ మాతలికి ఒక అందమైన, గుణవంతురాలైన కూతురు ఉంది. ఆమె పేరు గుణకేశిని. గుణకేశిని యుక్తవయస్సుకి వచ్చేసరికి ఆమెకు తగిన వరుని కోసం మాతలి పధ్నాలుగు లోకాలనూ వెతికాడు. ప్చ్‌! తన కూతురికి సరిపోయే జోడీ ఎవ్వరూ ఆయనకి కనిపించలేదు. ఇదే విషయాన్ని నారదుని దగ్గర ప్రస్తావించగా... పాతాళలోకంలో ఆర్యకుడు అనే రాజుకి, సుముఖుడు అనే మనవడు ఉన్నాడనీ... అతను గుణకేశినికి తగిన వరుడు కావచ్చునని సూచించాడు నారదుడు. నారదుని సూచన మేరకు సుముఖుడిని చూసిన మాతలికి, నిజంగానే అతను తన కూతురికి తగిన వరునిగా తోచాడు. ఈ విషయం ఆర్యకునికి చెప్పగానే అతను సంతోషంతో ఉప్పొంగిపోయాడు. కానీ అంతలో ఏం గుర్తుకువచ్చిందో కానీ విచారంలో మునిగిపోయాడు. ‘మాతలీ! నీ కూతురిని మించిన సంబంధం మరేముంటుంది? కానీ నా మనవడికి ఒక గొప్ప ఆపద పొంచి ఉంది. విష్ణుమూర్తి వాహనమైన ఆ గరుత్మంతుడు మా జాతి మీద పగపట్టిన విషయం తెలిసిందే కదా! అతని పగని చల్లార్చేందుకు మేమే స్వచ్ఛందంగా మాలో ఒకరిని అతనికి ఆహారంగా పంపుతూ వస్తున్నాము. ఇప్పటికే అలా సుముఖుని తండ్రి గరుత్మంతునికి బలైపోయాడు. ఇక త్వరలో సుముఖుని వంతు కూడా రాబోతోంది. త్వరలో చావు మూడబోతున్న వ్...

[:te]ఓసారి నారదుడు భూలోకం మీద సంచరిస్తుండగా… అతనికి కైలాసం అనే భక్తుడు కనిపించాడు. కైలాసాన్ని చూడగానే నారదునికి ఎందుకో జాలి కలిగింది. ‘కైలాసం ఎన్నాళ్లని ఇలా ఈ సంసార జంఝాటంలో పడిఉంటావు? నువ్వు కూడా చక్కగా నాతో వచ్చేయి. నిన్ను ఆ భగవంతుని పాదాల చెంతకు తీసుకువెళ్తాను,’ అని అన్నాడు. ‘అయ్యో మహానుభావా! మీ నోటివెంట ఆ మాట రావడం నా అదృష్టం. ఆ భగవంతుని చేరుకోవడమే ఈ జన్మకి పరమార్థం కదా! కాకపోతే ఓ చిన్నమనవి. నా పిల్లలు ఇంకా పసివారు. లోకం తెలియనివారు. వాళ్లని పెంచి యోగ్యులుగా తీర్చిదిద్దాల్సిన బాధ్యత ఉంది కదా! ఆ బాధ్యత తీరిన వెంటనే ఠక్కున మీతో వచ్చేస్తాను,’ అని వేడుకున్నాడు కైలాసం. తాను అంత గొప్ప వరం ఇచ్చినా కూడా కైలాసం తృణీకరించేసరికి నారదుడు బాధపడ్డాడు. కానీ కాలం గడిచే కొద్దీ ఆయన తన వరాన్నిమాత్రం మర్చిపోలేదు. అందుకనే కొన్నేళ్లు గడిచిన తర్వాత తిరిగి కైలాసం ఇంటి దగ్గరకు చేరుకున్నాడు. ‘కైలాసం! నీ పిల్లలు యోగ్యులయ్యారు కదా! ఇక నాతో వస్తావా!’ అనిఅడిగాడు. ‘అయ్యో! ఈ దీనుడిని ఇంకాగుర్తుంచుకున్నారా మహానుభావా! తప్పకుండా మీతోవస్తాను. కానీ ఇప్పుడు కాదు. ఇప్పుడిప్పుడే నావంశం వృద్ధి చెందుతోంది. కాస్త నామనవళ్లనీ...

[:te]కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో అర్జునుడికి తోడుగా, ఆంజనేయుడు ఆయన రథం మీద జెండా రూపంలో కనిపిస్తాడు. ఇలా అర్జునుడి జెండా మీద హనుమంతుడు ఉండేందుకు వెనుక ఓ సరదా కథ ఒకటి ప్రచారంలో ఉంది. అదేమిటంటే... కురుక్షేత్ర సంగ్రామానికి చాలారోజుల ముందరి సంగతి ఇది. అర్జునుడు ఓసారి దేశాటనకని బయల్దేరాడు. తన యాత్రలో భాగంగా ఒకో ప్రాంతాన్నీ, అక్కడి పుణ్యక్షేత్రాలనీ సందర్శిస్తూ రామేశ్వరాన్ని చేరుకున్నాడు. అక్కడ సాక్షాత్తూ ఆ రాములవారు ప్రతిష్టించిన శివలింగాన్ని పూజించాడు. ఆపై సముద్రతీరాన తిరుగుతూ అక్కడి రామసేతువుని గమనించాడు. నలుడనే వానరుని ఆధ్వర్యంలో నిర్మించిన ఆ వంతెనని చూడగానే అర్జునుడికి ఓ ధర్మసందేహం వచ్చింది. ‘రాముడు మహా శక్తిసంపన్నుడు కదా! గొప్ప విలుకాడు కదా! అలాంటి రాముడు కోతుల సాయంతో సేతువుని నిర్మించడం ఏమిటి? తనే స్వయంగా బాణాలతో ఓ దృఢమైన వంతెనని నిర్మించవచ్చు కదా!’ అన్నదే ఆ సందేహం. అర్జునుడి మనసులో ఇలా సందేహం మెదిలిందో లేదో- అక్కడ రాముని ధ్యానంలో ఉన్న హనుమంతులవారికి విషయం చేరిపోయింది. వెంటనే ఒక సాధారణ వానరుడిలాగా అర్జునుడి దగ్గరకు చేరుకుని ‘మీరు ఏదో సమస్యతో మధనపడుతున్నట్లు ఉన్నారు. ఏమిటీ విషయం?’ అని అడిగాడు....

[:te]పిల్లలు ఒక వయసుకి వచ్చేవరకూ, వారికి మంచిచెడుల విచక్షణ తక్కువగా ఉంటుంది. అందుకని పెద్దలు చేసే పొరపాటుతో సమానంగా పిల్లల పొరపాట్లనీ చూడలేం. కానీ ఎంతవయసు వరకూ ఓ పొరపాటుని బాల్యచాపల్యంగా భావించాలి? అన్న ప్రశ్నకు మహాభారతంలోని ఓ కథ స్పష్టమైన సమాధానం చెబుతుంది. పూర్వం మాండవ్యుడు అనే ముని ఉండేవాడు. ఆయన మహా తపస్సంపన్నుడు, వేదవేదాంగాలను ఔపోసన పట్టినవాడు, సకల పుణ్యక్షేత్రాలనూ దర్శించినవాడు. అలా సకలతీర్థాలనూ సందర్శించిన తర్వాత ఊరికి దూరంగా ఒక ప్రశాంతమైన వనంలో ఒక ఆశ్రమాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నాడు మాండవ్యుడు. ఆ ఆశ్రమంలోని ఒక చెట్టు కింద శీర్షాసనంలో ఘోరమైన తపస్సుని ఆరంభించాడు. మాండవ్యుని తపస్సు ఉధృతంగా సాగుతున్న సమయంలోనే అక్కడ రాజుగారి కోటలో దొంగలు పడ్డారు. ధనాగారానికి కన్నం వేసి, ఖజానా మొత్తం ఖాళీ చేసేశారు. ఆపై రాజభటుల నుంచి తప్పించుకుంటూ తప్పించుకుంటూ మాండవ్యుని ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. వారిని వెంబడిస్తూ వెంబడిస్తూ రాజభటులు కూడా ఆ ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. రాజుగారి ఖజానాను దోచుకున్న దొంగలు ఎటువెళ్లారంటూ, భటులు మాండవ్యుని అడిగారు. మాండవ్యుడు కఠోరమైన మౌనవ్రతంలో, శీర్షాసనంలో ఉండటంతో దొంగల గురించిన జా...

[:te]కృష్ణభగవానుడి గొప్పతనం గురించి చెప్పుకొనేదేముంది. బాల్యంలో అల్లరి చేసిన యశోదాకృష్ణుని మొదలుకొని... జీవితసారాన్ని తేల్చిచెప్పిన గీతాకృష్ణుని వరకూ ఆయనలోని ప్రతి అడుగూ హిందువులకు పూజనీయమే! కృష్ణుని అన్ని పాత్రలలోనూ చూసిన మనకి తండ్రిగా ఆయన గురించి తెలిసింది తక్కువే! కృష్ణుని కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుని గురించి తెలుసుకుంటే... ఆ లోటూ తీరిపోతుంది. మన్మథుని పునర్జన్మ కృష్ణునికి చాలామంది కుమారులే ఉన్నారు. కానీ వారిలో ప్రద్యుమ్నుడు ముఖ్యుడు. ఒకనాడు శివుని తపస్సుని భంగం చేయబోయి ఆయన కోపానికి భస్మమైన మన్మథుని కథ తెలిసిందే! లోకకళ్యాణం కోసం ప్రయత్నించి భస్మమైపోయిన తన భర్తని చూసి రతీదేవి గుండె పగిలిపోయింది. తన భర్తని ఎలాగైనా తిరిగి జీవింపచేయమంటూ పరమేశ్వరుని వేడుకుంది. అప్పటికే కోపం చల్లారిన ఈశ్వరుడు, ఆమె భర్త శ్రీకృష్ణుని ఇంట పుడతాడంటూ వరమిస్తారు. అలా శ్రీకృష్ణునికీ, రుక్మిణికీ ప్రద్యుమ్నుని రూపంలో జన్మిస్తాడు మన్మథుడు. శంభరాసురుని వధ ప్రద్యుమ్నుడు భూలోకంలో జన్మించే సమయంలో శంభరాసురుడు అనే రాక్షసుడు ప్రజలను పీడించసాగాడు. ఆయనకు ప్రద్యుమ్నుని చేతిలో తప్ప మరెవ్వరి చేతిలోనూ చావు లేదన్న వరం ఒకటి ఉంది. దాంత...

[:te]ఎండాకాలం దగ్గరపడుతోందంటే చాలు... మనకి గొడుగు గుర్తుకువస్తుంది, ఇక ఆరుబయటకి అడుగు వేయాలంటే కాలికి చెప్పులు ఉండాల్సిందే. మనిషిని ఎండ నుంచి ఇంతగా కాపాడతాయి కాబట్టే... గొడుగు, చెప్పులను దానం చేస్తే బోలెడంత పుణ్యం దక్కుతుందని చెబుతారు పెద్దలు. ఇంతకీ ఈ గొడుగు, చెప్పులను ఎవరు కనుగొన్నారన్న విషయం మీద మహాభారంతంలో ఓ ఆసక్తికరమైన కథ కనిపిస్తుంది. కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ముగిసిన తరువాత భీష్ముడు ఉత్తరాయణం కోసం ఎదురుచూస్తూ అంపశయ్య మీదే నిరీక్షించాడు. ఈ సమయంలో ధర్మరాజు, భీష్ముని చెంతకు చేరి తన ధర్మసందేహాలను నివృత్తి చేసుకున్నాడు. ఆ సందర్భవశాన భీష్ముడు గొడుగులు, చెప్పులు ఏర్పడిన సంగతి గురించి చెప్పుకొచ్చాడు. పూర్వం భృగు వంశంలో జమదగ్ని అనే తపస్సంపన్నుడు ఉండేవాడు. ఈయన భార్య పేరు రేణుకాదేవి. జమదగ్ని ఓసారి తన భార్యతో కలిసి ఆరుబయట విలువిద్యను అభ్యసిస్తున్నాడు. ఆయనకు ఎప్పటికప్పుడు బాణాలని అందిస్తానంటూ, రేణుకాదేవి ఆయనకు సాయంగా నిల్చొంది. ఇలా కాసేపు గడిచిన తరువాత జమగద్ని వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే, తన భార్య కనిపించనేలేదు. తర్వాత నిదానంగా అడుగులోఅడుగు వేసుకుంటూ వచ్చిన రేణుకాదేవిని చూసి, ఆమె ఆలస్యానికి కారణం అడి...

[:te]హిందూ పురాణాలలో ఒకో పాత్రకీ ఒకో ఔచిత్యం కనిపిస్తుంది. కొన్ని పాత్రలు ఎలా జీవించాలో నేర్పితే, మరొకొన్ని ఎలా జీవించకూడదో హెచ్చరిస్తాయి. ముఖ్యంగా మహాభారతమంతా ఇలాంటి భిన్నరకాల పాత్రలు కనిపిస్తుంటాయి. వాటిలో అతి ప్రత్యేకమైనది భీష్ముని వ్యక్తిత్వం. అణువణువునా పరిపక్వతతో తొణకిసలాడే ఆయన జీవితం ఓ వ్యక్తిత్వ వికాస పాఠం. కావాలంటే చూడండి... మాటకు కట్టుబడాల్సిందే భీష్ముని అసలు పేరు దేవవ్రతుడు. ఆజన్మాంతం బ్రహ్మచారిగా మిగిలిపోతానని భీషణమైన ప్రతిజ్ఞను చేసినవాడు కనుకే ఆయనను భీష్మునిగా పిలవసాగారు. తనకు పుట్టే సంతానం, సవతి సోదరుల అధికారానికి అడ్డుపడకుండా ఉండేందుకే ఆయన బ్రహ్మచారిగా మిగిలిపోయాడు. తరువాత కాలంలో ఎవరు ఎన్ని రకాలుగా నచ్చచూపినా భీష్ముడు తన మాట నుంచి తప్పుకోలేదు. సాక్షాత్తు సవతి తల్లి ప్రాథేయపడినా, గురువైన పరశురామునితో యుద్ధం చేయవలసి వచ్చినా.... ప్రతిజ్ఞను విరమించుకోలేదు. మంచి చెప్పి తీరాల్సిందే కౌరవులు క్రూరులని తెలిసినా, దుర్యోధనుడు దుర్మార్గుడని తలచినా తన విధేయతను సడలించలేదు భీష్ముడు. కానీ అవసరం అనుకున్న ప్రతిసారీ దుర్యోధనుని మంచి మాటలు చెబుతూనే వచ్చాడు. వాటిని దుర్యోధనుడు పెడచెవిన పెట్ట...

[:te]మనకి నీతి కథలు అనగానే పంచతంత్రమే గుర్తుకువస్తుంది. కానీ మహాభారతం వంటి పౌరాణిక గ్రంథాలలోనూ అద్భుతమైన కథలు తారసిల్లుతాయి. ఒక పక్క మంచిచెడుల గురించి చెబుతూ మనిషి నడవడి ఎలా ఉండాలో సూచిస్తూనే, మరోపక్క లోకరీతి ఎలా ఉంటుందో తెలియచేస్తాయి. భారతంలోని శాంతిపర్వంలో ఇలాంటి హృద్యమైన కథలు కొన్ని కనిపిస్తాయి. అంపశయ్య మీద ఉన్న భీష్ముడు, ధర్మరాజుకి చేసిన హితబోధలలో భాగంగా ఈ కథలు సాగుతాయి. వాటిలో ఒక కథే ఇది... ఒకానొక అడవిలో ఓ మర్రిచెట్టు కింద ఫలితుడు అనే ఎలుక జీవిస్తోంది. అదే చెట్టు మీద రోజసుడు అనే పిల్లి కాపురం చేస్తోంది. ఒక వేటగాడు రోజూ రాత్రి ఆ చెట్టు దగ్గరకు వచ్చి, అక్కడ ఓ వలను పరచి వెళ్లేవాడు. రాత్రివేళ అందులో ఏవో ఒక జంతువులు చిక్కుకుంటాయి కాబట్టి, ఉదయమే వచ్చి వాటిని చేజిక్కించుకుని చక్కగా పోయేవాడు. ఒక రోజు అనుకోకుండా ఈ రోజసుడు అనే పిల్లి పోయి పోయి ఆ వలలో చిక్కుకుపోయింది. పిల్లి వలలో పడింది కాబట్టి ఎలుక దానిచుట్టూ నిర్భయంగా తిరుగుతూ ఆహారం కోసం వెతకసాగింది. ఆహారం కోసం అటూఇటూ ఆబగా చూస్తున్న ఎలుక గుండె ఒక్కసారిగా ఆగిపోయింది. కొద్ది దూరంలోనే ఒక ముంగిస, గుడ్లగూబ దానికి కనిపించాయి. అవి ఎలుకని గుటుక్కు...

[:te]కురుక్షేత్ర సంగ్రామం తర్వాత అంపశయ్య మీద ఉన్న భీష్ముడు, ధర్మరాజుకి రకరకాల ఉపదేశాలు చేశాడు. లౌక్యం గురించీ, రాజ్యపాలన గురించీ చేసిన ఈ ఉపదేశాలు... కాలం మారినా విలువని మాత్రం కోల్పోలేదు. వాటిలో స్నేహపు పరిమితుల గురించీ, పగ వలన పొంచి ఉండే ప్రమాదం గురించీ చెప్పిన ఓ చిలుక కథ మనకి విలువైన పాఠాలనెన్నో నేర్పుతుంది. ‘‘ధర్మారాజా! అనగనగా బ్రహ్మదత్తుడు అనే రాజు ఉండేవాడు,’’ అంటూ తన కథని మొదలుపెట్టాడు భీష్ముడు- ఆ బ్రహ్మదత్తునికి ఓ చిలుక మీద అభిమానం ఏర్పడింది. ఆ అభిమానం కాస్తా స్నేహంగా పరిణమించింది. చిలుక బ్రహ్మదత్తునికి సమీపంలోనే నివసిస్తూ ఉండేది. ఇలా కాలం సాగుతుండగా ఆ చిలుకకి ఒక కుమారుడు కలిగాడు. ఆ చిన్ని చిలుకతో బ్రహ్మదత్తుని కుమారుడు ఆడుకుంటూ ఉండేవాడు. ఒకరోజు చిట్టి చిలుకతో ఆటలాడుతున్న రాజకుమారుడికి ఎందుకో దాని మీద కోపం వచ్చింది. అంతే! అమాంతం దానిని చిదిమివేశాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన చిలుక కోపాన్ని అణచుకోలేకపోయింది. వెంటనే తన వాడి గోళ్లతో అతని కళ్లని పొడిచిపారేసింది. దాంతో రాజకుమారుడు కాస్తా గుడ్డివాడు అయిపోయాడు. చిలుక అంతటితో ఆగలేదు. నేరుగా రాజు దగ్గరకు వెళ్లి- ‘రాజా! నీ కుమారుడు నా కొడుకుని చం...

[:te]మనిషికి నడవడి ఎంత ముఖ్యమో నిరూపించేందుకు మన పురాణాలలో ప్రహ్లాదునికి సంబంధించిన ఓ కథ కనిపిస్తుంది. రాక్షసరాజు హిరణ్యకశిపుని కుమారుడైన ప్రహ్లాదుడు... తండ్రి అభీష్టానికి విరుద్ధంగా హరిభక్తునిగా మారడమూ, అతడిని ఆదుకుని హిరణ్యకశిపుని సంహరించేందుకు విష్ణుమూర్తి నరసింహావతారాన్ని ధరించడమూ అందరికీ తెలిసిందే! తండ్రి మరణానంతరం ప్రహ్లాదుడు రాజయ్యాడు. ప్రహ్లాదుడు మహారాజైనా సకలసద్గుణవంతుడు. సౌశీల్యానికి ప్రతినిధి. ఆఖరికి అతని సౌశీల్యానికి ఇంద్రపదవి కూడా ప్రహ్లాదుని వశం అయ్యింది. ప్రహ్లాదుని చేతిలో పదవిని కోల్పోయిన ఇంద్రునికి ఏం చేయాలో పాలుపోలేదు. వెంటనే దేవతల గురువైన బృహస్పతి దగ్గరకు వెళ్లాడు. ప్రహ్లాదుని దగ్గర నుంచి ఇంద్రపదవిని చేజిక్కించుకునే మార్గం తెలుపమని కోరాడు. కానీ విష్ణుభక్తుడైన ప్రహ్లాదుని ఓడించేందుకు తన దగ్గర ఏ ఉపాయమూ లేదని తేల్చేశాడు బృహస్పతి. రాక్షసుల గురువైన శుక్రాచార్యుని శరణువేడితే, ఆయన నుంచి ఏదన్నా ఉపాయం దక్కవచ్చునన్న సలహాను మాత్రం అందించాడు. బృహస్పతి సలహాను అనుసరించిన ఇంద్రుడు, శుక్రాచార్యుని దగ్గరకు వెళ్లి తన గోడుని వెళ్లబోసుకున్నాడు. ఇంద్రుని మొరను విన్న శుక్రాచార్యుడు సాలోచన...

[:te]ఉన్నత పదవులలో ఎలాంటివారిని నియమించాలి? అన్న అనుమానం వచ్చింది ధర్మరాజుకి. దయచేసి తన సందేహాన్ని నివృత్తి చేయమంటూ ఆయన భీష్ముని కోరాడు. అప్పుడు భీష్ముడు ఓ కథ ద్వారా ధర్మరాజు సందేహాన్ని నివృత్తి చేశాడు. ‘‘పూర్వం ఒక అడవిలో ఓ ముని తపస్సు చేసుకుంటూ జీవిస్తున్నాడు. ఓ కుక్క ఎప్పుడూ ఆ ముని వెంటే తిరుగుతూ ఉండేది. తన పట్ల విశ్వాసంగా ఉన్న ఆ కుక్కని చూసిన ముని, దానిని తన చెంత ఉండనిచ్చేవాడు. వీరి అనుబంధం ఇలా కొనసాగుతుండటా ఓరోజు ఆ కుక్క ఓ పులి కంటపడింది. అంతే! ఆ పులి తన పంజా విసురుతూ కుక్కని బలిగొనబోయింది. ‘‘వెంటనే ఆ కుక్క పరుగుపరుగున పోయి మునీశ్వరుని వెనుక నక్కింది. తనను నమ్ముకున్న కుక్క ఆ పులికంటే బలహీనంగా ఉండటం వల్లే కదా, దానికి ఆపద కలిగింది- అనుకున్నాడు మునీశ్వరుడు. దాంతో ఆ కుక్కను పులిగా మార్చేశాడు. ఆ ఘటనను చూసిన పులి భయపడి గిర్రున వెనక్కి తిరిగి పారిపోయింది. కానీ పులిగా మారిన కుక్క జీవితం అక్కడి నుంచి సురక్షితంగా ఉందని చెప్పుకోవడానికి లేదు. ఎందుకంటే మరోసారి దాని మీదకి ఓ ఏనుగు దూసుకువచ్చింది. యథాప్రకారం పులిరూపంలో ఉన్న కుక్కను ఏనుగులా మార్చివేశాడు ఆ మునివర్యుడు. ‘‘ఇలా ఏ జంతువు దాడి చేసినా తన ...

[:te]కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ముగిసింది. ధర్మరాజు హస్తినాపుర సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. కానీ విజయం సాధించినా కూడా ధర్మరాజులో ఏదో అసంతృప్తి! తన సోదరుల రక్తాన్ని చిందించి విజయాన్ని సాధించాల్సి వచ్చింది కదా అన్న పశ్చాత్తాపం. ధర్మారాజులో ఉన్న ఆ అసంతృప్తిని చల్లార్చేందుకు... పాలనాపరంగానూ, లౌకిక వ్యవహారాలలోనూ తమ అనుభవాలను అతనికి అందించేందుకు అంపశయ్య మీద ఉన్న భీష్ముడు అతనికి అనేక ఉపదేశాలు చేశాడు. వాటిలో ఒకటిగా ప్రచారంలో ఉన్న కథ ఇది. ఓసారి రెండు పావురాలు అడవి మీదుగా ప్రయాణిస్తున్నాయి. అంతలో వాటికి నేల మీద పోసి ఉన్న ధాన్యపు గింజలు కనిపించాయి. అన్ని గింజలను ఒక్కసారిగా చూడగానే వాటిలో ఒక పావురం చటుక్కున దిగి ఆ ధాన్యాన్ని తినడం మొదలుపెట్టింది. దాని వెంటే రెండో పావురమూ నేల మీదకి దిగి ఆబగా ధాన్యాన్ని తినసాగింది. అలా తింటూ తింటూ అవి ఒక వలలో చిక్కుకుపోయాయి. తమలాంటి పక్షలు కోసమే ఎవరో వేటగాడు అక్కడ ధాన్యాన్ని చల్లాడని తెలుసుకున్న ఆ రెండు పావురాలూ దుఃఖంలో ముగినిపోయాయి. ‘‘నీ వల్లే ఇలా జరిగింది. ఇంత అడవిలో గింజలను చూడగానే ముందూ వెనుకా ఆలోచించకుండా వాలిపోవడమేనా! నీ అత్యాశ వల్ల ఇప్పుడు ఇద్దరమూ ప్రమాదంలో పడ్డాం చూ...

[:te]కురుక్షేత్ర యుద్ధం ముగిసింది. దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ పూర్తయ్యాయి. పెద్దలందరూ కలిసి ధర్మరాజుని హస్తినాపుర సింహాసనం మీద కూర్చుండపెట్టారు. ధర్మారాజు రాజ్యభారాన్ని వహించగానే, అశ్వమేధ యాగాన్ని సంకల్పించాడు. ఆ యాగమూ దిగ్విజయంగా పూర్తయ్యింది. ధర్మరాజు వదిలిన అశ్వం అనగానే, ఏ ఒక్క రాజూ దానిని నిలువరించే సాహసం చేయలేదు. ఒకటీ అరా రాజులు తెలిసీ తెలియక ఆ యాగాశ్వాన్ని నిలువరించినా, వారికి అర్జునుడి చేతిలో ఘోర పరాజయం తప్పలేదు. యాగం ముగిసిన తరువాత ధర్మరాజు తన దానగుణానికి తగినట్లుగానే భూరిదానాలను అందించాడు. యాగానికి దక్షిణ కింద వేదవ్యాసునికి భూమిని సమర్పించాడు. కానీ వేదవ్యాసుడు తనకు భూమి బదులుగా బంగారాన్ని అందించమని కోరుకున్నాడు. దాని మీద కొంత తర్జనభర్జనలు జరిగిన పిమ్మట, తాను వ్యాసునికి సమర్పించిన భూమిని తిరిగి తానే కొనుక్కునేందుకు నిశ్చయించుకున్నాడు ధర్మరాజు. అలా ధర్మరాజు భూమిని దానం చేసినట్లూ అయ్యింది, దానిని వ్యాసుడు ధనం కిందకి మార్చుకోవడమూ జరిగింది. కోటానుకోట్ల బంగారు నాణేలకి తన భూమిని అమ్మిన వ్యాసుడు, తిరిగి ఆ ధనాన్ని రుత్విజులందరికీ పంచిపెట్టేశాడు. ఈ అశ్వమేధయాగం సందర్భంగా జరిగిన దానాలు, చేజి...

[:te]భారతం అంటే ఆసక్తి ఉన్న చాలామందికి యక్షప్రశ్నల గురించిన కథ తెలిసే ఉంటుంది. తన ప్రశ్నలకు బదులు చెప్పని పాండవులను ఓ యక్షుడు పొట్టనపెట్టుకోవడం, చివరికి ధర్మరాజు అతని ప్రశ్నలకు దీటైన జవాబులు చెప్పి తన సోదరులను రక్షించుకోవడం తరచుగా వింటున్న కథే! కానీ యుక్షుని మించిన చిత్రమైన పాత్ర మరొకటి కూడా భారతంలో ఉంది. అతనే నహుషుడు! నహుషుడు చంద్రవంశంలో జన్మించిన గొప్ప రాజు. దానధర్మాలతో, యజ్ఞయాగాలతో, యయాతి వంటి పుత్రులతో ప్రపంచమంతటా వేనోళ్ల కీర్తింపబడిన వాడు. అలా దశదిశలకూ వ్యాపించిన అతని కీర్తి, ఇంద్రలోకానికి కూడా చేరుకుంది. అక్కడ నుంచి అసలు కథ మొదలైంది. ఒకసారి ఇంద్రుడు వృత్రాసురుడు అనే రాక్షసుని సంహరించాడు. దాని వల్ల తనకు పాపం చుట్టుకుందని భావించిన ఇంద్రుడు, కొన్నాళ్ల పాటు నారాయణమంత్రాన్ని జపిస్తూ ఒక కమలంలో ఉండిపోవాలని నిశ్చయించుకుంటాడు. కానీ ఇంద్రుడు వచ్చేవరకూ ఇంద్రపదవిని అధిష్టించేది ఎవరు అన్న సమస్య మొదలైంది. ఇంద్రపదవిని చేపట్టేందుకు అందుకు సాటైనవాడు ఎవరా అని అష్టదిక్పాలకులంతా ఆలోచించగా, నహుషుడే అందుకు తగినవాడు అని తట్టింది. దాంతో ఒక సాధారణ రాజైన నహుషుడికి ఇంద్రపదవిని కట్టబెట్టారు. ఇంద్రపదవిని చేప...

[:te]పురాణాలలో శిబిచక్రవర్తి గురించిన కథను విన్నాము. ఒక పావురాన్ని రక్షించడం కోసం తన తొడను కోసి ఇచ్చిన శిబిని గొప్ప దాతగా గుర్తిస్తారందరూ. శిబి తల్చుకుంటే తన రక్తం చిందించకుండానే ఆ పావురాన్ని రక్షించేవాడేమో! కానీ తానే త్యాగాన్ని చేయాల్సిన సందర్భం వచ్చినప్పుడు, తన ధర్మాన్ని నిరూపించుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడినప్పుడు... దేనికైనా వెరువకపోవడమే శిబి చరిత్ర నేర్పే పాఠం. అలాంటి మరో పాత్రే మహాభారతంలో కూడా కనిపిస్తుంది. అదే మయూరధ్వజుడు! మహాభారతంలో కురుక్షేత్ర సంగ్రామం ముగిసిన తరువాత క్షత్రియ ధర్మం ప్రకారం అశ్వమేధయాగాన్ని చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు పాండవులు. పాండవులు వదిలిన యాగాశ్వాన్ని ఆపే ధైర్యం ఎవ్వరూ చేయలేకపోయారు. ఒకరిద్దరు ధైర్యం చేసినా, పాండవులతో యుద్ధం చేసి నిలువలేకపోయారు. అలా ఒకో రాజ్యమూ పాండవుల పాదాక్రాంతమవుతూ వచ్చింది. ఇంతలో యాగాశ్వం మణిపుర రాజ్యాన్ని చేరుకుంది. ఆ రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్నవాడు శ్రీకృష్ణుని పరమభక్తుడైన మయూరధ్వజుడనే రాజు. అపర పరాక్రమవంతుడైన ఆ మయూరధ్వజుని కుమారుడు తామ్రధ్వజుడు కూడా తండ్రికి తగినవాడే! అలాంటి తామ్రధ్వజుడు మణిపురానికి రక్షగా ఉన్న సమయంలో యాగాశ్వం ఆ రాజ్యంలోకి ప్...